
W dniach 19–20 października 2026 r. odbyła się konferencja „The Iron Curtain: Memory, Borders and Political Transformations in Contemporary Europe”. W wydarzeniu wzięli udział studenci, doktoranci i młodzi badacze reprezentujący Uniwersytet Jagielloński oraz inne polskie i zagraniczne ośrodki akademickie. Konferencja stworzyła przestrzeń do dyskusji nad dziedzictwem Żelaznej Kurtyny oraz jego znaczeniem dla współczesnej Europy.
W wystąpieniach podejmowano m.in. zagadnienia pamięci o komunizmie i zimnej wojnie, przemian granic po 1989 roku, pamięci narodowej, dziedzictwa i muzealizacji komunizmu, przemian politycznych i prawnych po upadku Żelaznej Kurtyny, a także współczesnego znaczenia dawnych podziałów Wschód–Zachód. Osobne panele poświęcono m.in. obecności Żelaznej Kurtyny w kulturze i literaturze, sprawom niemieckim i czechosłowackim, granicom, przestrzeni postsowieckiej, pamięci narodowej, muzeom oraz Europie po upadku Żelaznej Kurtyny.
Wśród prezentowanych badań znalazły się studia dotyczące m.in. pamięci o NRD, reprezentacji PRL w kulturze popularnej, polityki pamięci na Słowacji, sowieckich cmentarzy wojskowych, transformacji europejskich granic, dziedzictwa sowieckiego w przestrzeni postsowieckiej, pamięci komunizmu w Albanii i Rumunii, muzealizacji doświadczenia dyktatury oraz społecznych i instytucjonalnych konsekwencji podziału Europy.
Konferencja została przygotowana w ramach projektu dr hab. Kingi Anny Gajdy, prof. UJ „Żelazna kurtyna dzisiaj: Miejsca pamięci, granice i pomniki zimnej wojny w Europie Środkowej”, realizowanego w ramach Inicjatywa Doskonałości - Uczelnia Badawcza, Uniwersytet Jagielloński. W realizację projektu zaangażowany jest również dr hab. Krzysztof Koźbiał, prof. UJ.
Spotkanie było zarazem okazją do włączenia młodych badaczy w szerszą debatę nad tym, w jaki sposób materialne i niematerialne dziedzictwo Żelaznej Kurtyny funkcjonuje dzisiaj oraz jak pamięć o zimnej wojnie i podziale Europy wpływa na współczesne narracje, granice, instytucje i tożsamości europejskie